Mide Fıtığı (Hiatal Herni) Nedir? Beslenme ile Semptomlar Nasıl Azaltılır?

Mide fıtığı (hiatal herni), midenin bir bölümünün diyaframdaki açıklıktan yukarı doğru kayarak göğüs boşluğuna geçmesiyle oluşan bir durumdur. Toplumda oldukça yaygın görülmesine rağmen çoğu bireyde uzun süre fark edilmeden ilerleyebilir. Özellikle reflü, mide yanması ve hazımsızlık şikâyetleriyle birlikte seyretmesi, beslenme düzeninin önemini artırmaktadır.

Mide Fıtığı Neden Olur?

Mide fıtığının oluşumunda birden fazla faktör rol oynar:

• Karın içi basıncının artması (obezite, gebelik)

• Kronik kabızlık ve ıkınma

• Ağır kaldırma

• Uzun süreli öksürük

• İleri yaş (diyafram kaslarının zayıflaması)

• Yanlış beslenme alışkanlıkları

Bu faktörler diyafram kasını zorlayarak midenin yukarı doğru yer değiştirmesine neden olabilir.

Mide Fıtığında (Hiatal Herni) Beslenme Tedavisi:

Mide fıtığında beslenme tedavisi yalnızca “yasak–serbest” listelerinden ibaret değildir. Amaç; alt özofagus sfinkter (AÖS) basıncını korumak, mide asit sekresyonunu kontrol altına almak ve gastrik boşalma süresini optimize etmektir.

Bu nedenle beslenme planı; öğün zamanlaması, makro besin dağılımı, pişirme teknikleri ve besinlerin fizyolojik etkileri göz önünde bulundurularak düzenlenmelidir.

1. Öğün Zamanlaması ve Mide Asidi Dinamiği

• Öğün aralıkları 2,5–3 saati geçmemelidir

• Uzun açlıklar gastrik asit birikimine ve reflü ataklarına yol açabilir

• Akşam öğünü yatmadan en az 3–4 saat önce tamamlanmalıdır

• Gece reflüsü olan bireylerde akşam öğünü daha düşük yağ ve lif içeriğiyle planlanmalıdı

2.Yağ Alımı: Tür ve Dağılım Kritik

Toplam yağ kısıtlaması değil, yağ türünün doğru seçimi esastır.

❌ AÖS gevşemesini artıran yağlar

• Kızartma yağları

• Trans yağ içeren ürünler

• Aşırı doymuş yağ (krema, kaymak, tereyağı fazlalığı)

✅ Tercih edilmesi gerekenler

• Zeytinyağı (günde 1–2 yemek kaşığı, öğünlere dağıtılarak)

• Yağlı tohumlar (öğün içinde, küçük porsiyonlarda)

  2.Protein Kaynağı Seçimi ve Mide Boşalması

  Proteinler mide boşalmasını yavaşlatabilir; bu nedenle yağ oranı düşük ve sindirimi kolay proteinler tercih edilmelidir.

  ✔ Önerilen protein kaynakları:

  • Derisiz tavuk/hindi

  • Haşlama veya fırın balık

  • Az yağlı yoğurt ve kefir

  • Yumurta (haftada 3–4 kez, haşlama)

  ❌ Sınırlandırılması gerekenler:

  • Yağlı kırmızı et

  • İşlenmiş et ürünleri (sucuk, salam)

• Kavurma ve mangal

  3.Karbonhidrat Türü ve Osmotik yük

  Basit karbonhidratlar mide asidini ve fermentasyonu artırarak gaz–basınç oluşturabilir.

  ❌ Semptomları artırabilenler:

  • Beyaz ekmek

  • Şekerli hamur işleri

  • Fruktozdan zengin paketli ürünler

  ✅ Daha iyi tolere edilen karbonhidratlar:

  • Yulaf (iyi pişmiş)

  • Pirinç lapası

  • Bulgur (iyi pişmiş, küçük porsiyon)

    • Çözünür lifler (yulaf, muz, elma püresi):
      → Asidi tamponlayabilir, mideyi korur

    • Çözünmeyen lifler (çiğ sebze, kepek):
      → Şişkinlik ve basınç artışı yapabilir

      Patates (haşlama/fırın)

      5. Lif Alımı: Türüne Göre Ayarlama

      Lif mide fıtığında kişiye göre ayarlanmalıdır.

      Özellikle sabah ve akşam öğünlerinde çiğ sebze yerine pişmiş sebze tercih edilmelidir.

      6. Asit Salgısını Artıran Bireysel Tetikleyiciler

      Her mide fıtığı hastasında tetikleyici farklıdır ancak en sık karşılaşılanlar:

      • Kahve (kafeinli ve kafeinsiz)

      • Çikolata (teobromin içeriği nedeniyle)

      • Nane

      • Alkol

      • Domates bazlı soslar

      📌 Besin semptom günlüğü tutulması, bireysel tetikleyicilerin saptanmasında altın standarttır.